www.Yulefeest.nl www.Yulefeest.nl

Sint Nicolaas Feest

Overeenkomsten met het Yulefeest

Yule (Kerst) is de periode dat de Wilde Jacht plaatsvindt.
Wodan of Odin rijdt dan door de lucht op Zijn paard gevolgd door een leger van de Andere Wereld, vergezeld door jachthonden en andere jachtdieren.
Ze joegen op de wolf Fenrir die de zon wou opslokken waardoor het donker zou blijven.
Het verhaal van Sinterklaas die op zijn paard over de daken rijdt en de Kerstman die met zijn slee getrokken door rendieren door de lucht gaat zijn hierop gebaseerd.
Ze bezorgen cadeau's / offers in de schoorsteen, wat in de wintertijd dus in het vuur terecht zou komen, zoals men vroeger offers in het vuur offerde. Bron: Wikipedia - Wilde Jacht

In Christelijke tijden zijn Christelijke figuren de rol van de Wodan of Odin gaan overnemen en zien we dus een Christelijk figuur die met een leger van helpers op zijn paard over de daken door de lucht raast. Van Odin die op zijn paard door de lucht raast met een leger van de Andere Wereld naar Sinterklaas op zijn paard over de daken met leger van helpers, of naar de Kerstman die door de lucht vliegt in zijn slee getrokken door rendieren met zijn helpers van elfen van de Andere Wereld.
Beidde vertonen veel overeenkomsten met de Wilde Jacht van Wodan of Odin met hun leger. Andere overeenkomsten zijn dat Wodan/Odin alles weet door zijn raven Huginn en Muninn, de Sint weet alles door zijn hulpen en het boek van Sinterklaas. Er werden offers gebracht aan Wodan/Odin en zijn paard in de vorm van broden, hooi, zaden en wortels, de Sint krijgt een wortel voor zijn paard.
Wodan/Odin had een wonderlans "Gugnir", de Sint een staf.

Geboorte en sterven van Sint Nicolaas
Sint Nicolaas, die in de derde eeuw na nul was geboren, was in de vierde eeuw bischop van Myra (in het huidige Turkije). Na zijn dood werd hij in Myra begraven. In de zesde eeuw werd hij vereerd als een heilige in het Byzantijnse rijk en vanaf de tiende eeuw ook in het westen. Nadat zijn stoffelijke resten in de elfde eeuw waren overgebracht naar Italië verbreidde zijn verering zich over heel West Europa.
Uit die tijd kennen we vele wonderverhalen, zoals kleine kinderen die door een herbergier waren geslacht en door de Sint weer tot leven werden gewekt, hij zou drie meisjes gered hebben van de prostitutie door driemaal heimelijk een zak goud door het raam naar binnen te gooien (als bruidsschat, zodat ze konden trouwen).

Sint Nicolaas in de Middeleeuwen
Het Sint Nicolaas feest werd in de middeleeuwen op Noord Franse kloosterscholen gevierd. In de dertiende eeuw 'verscheen' hij op scholen en gaf geschenken aan ijverige leerlingen en vermaande luie leerlingen.
In de late middeleeuwen zou de Sint in Dordrecht (bron uit de 14de eeuw) en in Utrecht (bron uit de 15de eeuw) kinderen, koorknapen en armen getracteerd hebben. In andere bronnen word een viering op straat, buiten de kerk en het klooster, beschreven. Er werden kermissen en markten gehouden, de schoen werd gezet en een geheimzinnige hand kon suikergoed in huislijke kring strooien.
Bronnen: Knaw.nl en Kennislink.nl


Op facebook kwam ik het verhaal tegen dat de Sint uit Turkije naar Spanje gevlucht zou zijn en zwarte kindslaven vrijgekocht zou hebben van slavenschepen en als betaalde kracht in dienst had genomen.
De eerste slavenschepen dateren uit 800 na nul door Arabieren, de eerste Europese slavenschepen dateren uit de 16de eeuw (Bron: VOCsite.nl).
Vanaf 800 na nul zou de Sint in Myra zwarte kindslaven vrijgekocht kunnen hebben van slavenschepen. Dat de Sint ooit naar Spanje gevlucht zou zijn vanuit Myra (Turkije) kan ik nergens terugvinden.
Het verhaal past wel heel goed in de wonderverhalen na de dood van de Sint en is wat je noemt een modern wonderverhaal rond de Sint uit deze tijd.
Grappig is wel dat een aantal mensen op facebook echt geloven dat de Sint op latere leeftijd (hij zou dan ruim 400 jaar oud zijn geweest) in de 9de eeuw kindslaven vrijgekocht heeft van een slavenschip. Ik heb zelfs op facebook gelezen dat iemand beweerde dat de Sint in de 17de eeuw nog zwarte kindslaven van slavenschepen vrijgekocht zou hebben!!

Sint Nicolaas na de 17de eeuw
In de periode 1750 - 1850 na nul kreeg het opvoeden de overhand in het Sinterklaas feest, kinderen moesten gestimuleerd worden tot hard en ijverig werken.
In de eerste decenia van de twintigste eeuw bestonden er nog grote verschillen in de viering van het Sinterklaas feest. Pakjes avonden werden bijna alleen in de stad gevierd en nauwelijks op het platte land. Op het platte land trokken lawaai makende jongelui verkleed langs de huizen met onherkenbaar zwart gemaakte gezichten en vroegen om geld en snoep, maakte kleine kinderen bang en strooiden met pepernoten.
In Nederland was rond die tijd Pieter naast Nicodemus, Assiepan, Hans Moef en Jan de Knecht, verbonden aan het Sinterklaasfeest.
In de loop van de twintigste eeuw begonnen ook volwassen het feest mee te vieren met surprises en gedichten. Kranten besteden er steeds meer aandacht aan en vanaf de jaren zestig ook de televisie, waardoor het feest steeds meer een nationale traditie werdt. Bronnen: Knaw.nl en Kennislink.nl
Rond de zestiger jaren had je ook de eerste protesten tegen het uiterlijk van de zwarte Piet. Bron: dbnl.org

Sint Nicolaas en zijn helpers
De naam Pieter-mê-knech komen we in Nederland voor het eerst rond 1850 tegen, naast Nicodemus, Assiepan, Hans Moef, Jan de Knecht en andere namen. Met een intocht van Sinterklaas in Amsterdam in 1935 zien we voornamelijk blanke helpers van de Sint (zie: YouTube). In die tijden zag je traditoneel maar één zwarte helper tussen de helpers van de Sint.
Na de bevrijding van Nederland in 1945 hielpen de Canadezen met het organiseren van het Sinterklaas feest en dachten waarschijnlijk dat als één Zwarte Piet leuk is, meerdere nog leuker zijn. Sindsdien hebben we deze Canadeze verandering van de traditie overgenomen. Rond 1950 is er in onze regio naast Sinterklaas voornamelijk nog sprake van een zwarte Piet. Bronnen: Knaw.nl en Kennislink.nl


Hoewel de Sint oorspronkelijk geen helpers had werd hij toen de vereering in West Europa toenam wel altijd vergezeld door helpers. In sommige streken in Duitsland was dit een afgrijselijk ruig monster dat Klaubauf, Krampus, Grampus, Bartel of Belznickel heette, of door een in dierenhuid geklede figuur die Knecht Ruprecht werd genoemd. In Frankrijk is Père Fouettard de helper van de Sint. Père Fouettard was de herbergier die drie kinderen had afgeslacht omdat ze de rekening niet konden betalen. De Sint kwam er achter en heeft de kinderen weer tot leven gewekt, waarna Père Fouettard zijn trouwe helper werd. In onze streken was dit na 1950 voornamelijk nog zwarte Piet. Bron Wikipedia: Belsnickel, Knecht Rubrecht, Krampus en Père Fouettard

Knecht is een oude benaming voor helper. Veel boeren hadden ook knechten, dit waren helpers, werknemers.
De helpers van de Sint hebben dus geen oorsprong of relatie met slavernij.
Bij de verspreiding van het Sinterklaasfeest in Europa hebben de Katholieken overal lokale heidense gebruiken geintegreerd in de viering. Deze Heidense Goden en Natuurgeesten kregen hier een negatief geladen karakter: stoute kinderen moesten oppassen! Ze kregen niets, of kolen in plaats van snoep of konden met de roede krijgen!
Dit is duidelijk te zien bij figuren als Krampus. In Frankrijk vervulde Père Fouettard de rol van een boeman. Het uiterlijk van de helpers van de Sint verschilt, doch veel kenmerken hebben ze ook gemeenschappelijk: ze hebben een dreigende roede, stoppen stoute kinderen in een zak en geven ze kolen als tractatie in plaats van het lekkers dat de Sint aan de goede, brave kinderen geeft. Het uiterlijk van de helpers van de Sint varieert dus enorm per regio en de loop der geschiedenis.



In het boekje van Jan Schenkman uit 1850 (foto´s rechts) zien we de Sint vergezeld van een zwarte hulp. In deze eerste druk van het boekje lijkt deze zwarte hulp nog totaal niet op de Zwarte Piet zoals wij die heden kennen.
In de tweede druk van het boekje gaat het al meer richting de huidige Zwarte Piet, een karikatuur van de zwarte medemens stammende uit de koloniale tijd en de tijd van de slavernij, die in Nederland pas in 1862 werd afgeschaft.
Uit die tijd stammen liedjes als: Zwarte Piet (met Piet aan de ketting zoals slaven) en Pieterknecht (niet zwart van de schoorsteen....)
Dit heeft dus weinig te maken met de oorspronkelijke helpers van de Sint !

In de zestiger jaren van de 20ste eeuw moest het dreigende en negatieve element van de helpers van de Sint verdwijnen en kregen we een domme, zwarte karikatuur van de zwarte medemens. Dit had weinig meer met de helpers van de Sint te maken maar des te meer hoe de zwarte mens in de koloniale tijd werd afgebeeld: dom met dikke rode lippen. Hier kwamen dan ook veel protesten tegen (zie: dbnl.org). Niet alleen rond de helpers van de Sint maar in andere landen ook rond Blackface en hier rond de stripverhalen van Kuifje en Sjors en Sjimmie. De donkere Sjimmie werd ook getekend als een karikatuur met dikke rode lippen. Hier werd niets racistisch mee bedoeld en het werd dan ook aangepast. Van de hulp van de Sint is het gedrag ook enigszins aangepast doch het uiterlijk bleef. Ook de protesten bleven en verhevigen de laatste jaren weer.
Tijd om de traditie en de helpers van de Sint weer te herstellen en de huidige karikatuur zoals die sinds 1850 gegroeid is aan te passen!

Van Sinterklaas naar Santa Claus
Met de emigratie naar en kolonisatie van Amerika door Europeanen namen ze hun feesten mee. Sinterklaas werd zo Santaclaus.
Santa Claus lijkt en mengeling te zijn van Sinterklaas, Vader Kerst en de Scandinavische Joulupukki. (Zie ook: Arturiana.co.uk)
In Finland heb je de Joulupukki (kerstbok) of Juletomte (Zweeds, kerstkabouter). Vandaag de dag lijkt de Joulupukki erg op de Amerikaanse versie van de Kerstman. Toch zijn er enkele verschillen: Joulupukki's werkplaats bevindt zich niet op de Noordpool of in Groenland, maar op de berg Korvatunturi in Fins Lapland. Ook kruipt de Joulupukki niet door de schoorsteen maar klopt hij op kerstavond op de voordeur, waarbij hij vraagt: "Zijn er hier brave kinderen?"
Hij draagt meestal warme rode kleren, gebruikt een wandelstok en verplaatst zich in een slee die door rendieren wordt getrokken. Joulupukki heeft een vrouw, Joulumuori ("Kerstvrouwtje", "Kerst-omaatje"), waarover echter weinig bekend is.
Ook de Russische Grootvadertje Vorst is een mengeling van Sint Nicolaas en oude Heidense natuurgeesten en Goden uit Rusland.
Bronnen: Kennislink.nl en Wikipedia: Grootvadertje Vorst, Juletomte, Joulupukki,
Kerstman, Vader Kerst.


Conclussie
De vele verschillende helpers van de Sint hebben zoals we gezien hebben bijna allemaal een Heidense oorsprong (Behalve Père Fouettard).
Dat de Sint op zijn paard over de daken raast is overgenomen van de Wilde Jacht van Wodan / Odin met Zijn leger. Ook de feestdag op 6 December heeft een Heidense oorsprong, vanaf dan worden de dagen snel en merkbaar korter en begonnen van oudsher de midwinterfeesten. Ook het feest van de Sint is dus een midwinterfeest. Tegenwoordig is er veel te doen over de helpers van de Sint doch zelf heb ik meer moeite met de Sint zelf. Als Heiden kan ik niet zoveel met deze Katholieke bischop die gek is op kinderkens, zeker niet met al dat kindermisbruik van Katholieke geestelijken.
Het Sinterklaas feest en het Yulefeest zijn in principe hetzelfde feest, doch Santa Claus heeft het paard van Wodan/Odin omgeruild voor een slede met rendieren en zijn leger helpers zijn elfen, wat dichter bij de oorspronkelijke viering van het Yulefeest ligt, met name in de Scandinavische landen (zie: oorsprong Yulefeest)
De Sint heeft de plaats ingenomen van Wodan/Odin die met Zijn leger door de lucht raast. Wodan/Odin weet alles door zijn raven Huginn en Muninn, de Sint weet alles door zijn hulpen. Er werden offers gebracht aan Wodan/Odin en zijn paard in de vorm van broden, hooi, zaden en wortels, de Sint krijgt een wortel voor zijn paard. Sinterklaas is voor mij een Katholieke bischop die per ongeluk verdwaalt is in een Heidens feest.
Met de steeds verminderende invloed van het Christendom is een Katholieke bisschop als Sint Nicolaas steeds meer een verouderd verschijnsel in de moderne tijd. Ondertussen zijn er in de vorm van het Russische Grootvadertje Vorst, de Amerikaanse Kerstman en de Scandinavische Kerstkabouter genoeg inspirerende tijdloze figuren voor de moderne tijd.

Van Wodan en Odin naar Sint Nicolaas, van Sint Nicolaas naar Santa Claus, dan kunnen we nu de volgende stap maken van Santa Claus naar het Yulefeest.
Het is allemaal hetzelfde feest dat meegroeit met z'n tijd.
Ik vier dit feest dan ook liever gewoon rond midwinter, rond 21 december.
Ik zou zeggen: laat die Katholieke bisschop maar gaan, het Yulefeest komt eraan!

Martin Red Crow

Geraadpleegde bronnen:

Boeken: Sint Nicolaas op Facebook:
Sint Nicolaas Websites:
Sint Nicolaas op Wikipedia:
Zoek verder
op deze Startpagina's:



Facebook Fabel